Σε έναν κατάφυτο λόφο που επιβλέπει το Αιγαίο Πέλαγος, σε άμεση επαφή με τον σύγχρονο παραλιακό οικισμό της Βελίκας στον Δήμο Αγιάς, στέκονται τα επιβλητικά ερείπια μιας αρχαίας και βυζαντινής οχύρωσης. Το Κάστρο Βελίκας αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά ιστορικά μνημεία των παραλίων του Νομού Λάρισας. Η μοναδικότητα αυτού του οχυρωμένου οικισμού έγκειται στην εξαιρετική διατήρηση της εσωτερικής του δομής, προσφέροντας μια καθαρή εικόνα για την οργάνωση της καθημερινής ζωής κατά την παλαιοχριστιανική και πρώιμη βυζαντινή περίοδο.
Τα πέτρινα τείχη του κάστρου δεν διηγούνται μόνο τη μεσαιωνική ιστορία του τόπου, αλλά πατούν πάνω σε θεμέλια που χάνονται στα βάθη της αρχαιότητας
Οι αρχαιολογικές έρευνες ταυτίζουν την τοποθεσία του κάστρου με την αρχαία πόλη των Μαγνήτων, τη φημισμένη Μελίβοια. Η πόλη αυτή είναι γνωστή ήδη από τα ομηρικά έπη, καθώς ο βασιλιάς της, ο Φιλοκτήτης, συμμετείχε στην Τρωική εκστρατεία. Κατά την αρχαιότητα, η Μελίβοια ήταν ξακουστή για το ασφαλές λιμάνι της και το ακμάζον εμπόριο κρασιού. Αν και η πόλη καταστράφηκε ολοσχερώς από τους Ρωμαίους το 168 π.Χ., ο στρατηγικός αυτός λόφος δεν εγκαταλείφθηκε, αλλά συνέχισε να κατοικείται αδιάλειπτα για αιώνες.
Η ανασκαφική δραστηριότητα έφερε στο φως μια συνολική οχυρωμένη έκταση 21 στρεμμάτων, η οποία παρουσιάζει τρεις διαφορετικές χρονολογικές περιόδους. Στη βάση των τειχών διατηρούνται ορθογώνιοι κατεργασμένοι λίθοι σε κανονικές σειρές που ανήκουν στην παλαιότερη ελληνιστική φάση. Πάνω σε αυτά τα θεμέλια, κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο, υψώθηκε το κυρίως βυζαντινό τείχος με πλάτος 2 μέτρα, χτισμένο με μεσαίου μεγέθους λίθους και ισχυρό ασβεστοκονίαμα. Σήμερα, η νότια και η ανατολική πλευρά διατηρούνται σε καλύτερη κατάσταση, φτάνοντας σε ύψος τα 3 μέτρα, όπου διακρίνονται καθαρά δύο πύλες και πέντε αμυντικοί πύργοι.
