Σε υψόμετρο 800 μέτρων, ριζωμένη σε μια απόκρημνη και άγρια πλαγιά ανατολικά της ιστορικής κωμόπολης της Τσαριτσάνης (μόλις 7 χλμ. από τη Ν.Ε.Ο. Ελασσόνας – Λάρισας), δεσπόζει η Ιερά Μονή Αγίου Δημητρίου, το αγαπημένο «Βαλέτσικο» των ντόπιων. Ένα μοναστήρι που η ιστορία του χάνεται στα βάθη των αιώνων και οι τοίχοι του έχουν υπάρξει σιωπηλοί μάρτυρες θαυμάτων, πολέμων και ηρωικών πράξεων.
Αν και παλιά έγγραφα μιλούν για παρουσία 1.000 ετών, η καταγεγραμμένη ιστορία ξεκινά τον 14ο αιώνα. Γύρω στο 1370, ο Σέρβος Δεσπότης της Θεσσαλίας, Συμεών Ουρέσης, είδε τον νεαρό γιο του, Ιωάννη (μετέπειτα μοναχό Ιωάσαφ), να θεραπεύεται θαυματουργικά χάρη στην εικόνα του Αγίου Δημητρίου. Σε ένδειξη ευγνωμοσύνης, έχτισε το Καθολικό της Μονής και την προίκισε με αχανείς εκτάσεις.
Από αυτό το μικρό παιδί, η Μονή πήρε τη σλαβικής προέλευσης ονομασία «Βαλέτσικο» (μικρό παιδί). Τα πλούσια εισοδήματά της, μάλιστα, συντηρούσαν για χρόνια τα φημισμένα εκπαιδευτήρια της Τσαριτσάνης.
Λόγω της στρατηγικής της θέσης, η Μονή υπήρξε κάτι πολύ περισσότερο από χώρος προσευχής. Το 1767 φιλοξένησε τον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό, ενώ αποτέλεσε ορμητήριο και κρησφύγετο στις επαναστάσεις του 1822 και του 1833.
Κατά τον Μακεδονικό Αγώνα λειτουργούσε ως κέντρο πληροφοριών, επικοινωνώντας με οπτικά σήματα με τη Μονή Ολυμπιώτισσας. Ίσως η πιο συναρπαστική σελίδα της νεότερης ιστορίας της γράφτηκε την περίοδο 1941-1944: η Μονή στέγασε το Αρχηγείο Ολύμπου στις μυστικές καταπακτές της, ενώ τον Απρίλιο του 1941 φιλοξένησε τον Άγγλο στρατηγό Γουίλσον με το επιτελείο του!
Το μονόχωρο, πετρόχτιστο Καθολικό διασώζει εξαιρετικές τοιχογραφίες του 1668. Εκεί φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα του Αγίου Δημητρίου (14ος αιώνας), η οποία φέρει κάλυμμα του 1611.
Σύμφωνα με την παράδοση, μπροστά στο περίτεχνο ξυλόγλυπτο τέμπλο, υπάρχει μέχρι σήμερα η «πατησιά» (το αποτύπωμα) από το άλογο του Αγίου Δημητρίου. Το σημάδι αυτό έμεινε όταν, τα ξημερώματα της 29ης Οκτωβρίου 1905, ο Άγιος εμφανίστηκε θαυματουργικά και εκδίωξε ένα τουρκικό απόσπασμα 35 στρατιωτών που είχε εγκατασταθεί στη Μονή.
Αγίας Βαρβάρας: Βρίσκεται στη βορειοανατολική πλευρά, με ιστορημένες τοιχογραφίες από μαθητές του Πανσέληνου. Στην υπόγεια στοά του βρίσκεται το οστεοφυλάκιο και το Αγίασμα.
Αγίου Κοσμά του Αιτωλού: Το παλιό κελί όπου διέμεινε ο δάσκαλος του γένους, διαμορφωμένο πλέον σε παρεκκλήσι.
Μετόχι Αγίου Αθανασίου: Χτισμένο το 1611, λίγο έξω από την Τσαριτσάνη, σήμερα αποτελεί δημοφιλή χώρο για Ιερά Μυστήρια.
| Ημερομηνία | Γιορτή / Τιμώμενο Πρόσωπο |
| 29 Οκτωβρίου | Σε ανάμνηση του θαύματος της εμφάνισης του Αγίου Δημητρίου (1905) |
| 4 Δεκεμβρίου | Μνήμη της Αγίας Βαρβάρας |
| 24 Αυγούστου | Μνήμη του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού |
| 2 Μαΐου | Μνήμη του Αγίου Αθανασίου (στο Μετόχι) |
| 17 Ιανουαρίου | Μνήμη του Αγίου Αντωνίου (Παρεκκλήσιο στο Μετόχι) |
Ελασσόνα & Μονή Ολυμπιώτισσας: Συνεχίστε το θρησκευτικό σας οδοιπορικό στην πρωτεύουσα της επαρχίας.
Μονή Κανάλων: Χιονισμένη Ιστορία: Γνωρίστε ένα ακόμη μοναστήρι-κόσμημα του Ολύμπου.
